ahşap yat bakımında çivileme ve incelikleri
Yeniden çivileme ahşap bakımında en önemli konulardan biridir . Ama doğru bilip doğru uygulamak gerekir. Bu nedenle yatınıza bakım yaptırmadan önce yat sahibinin bu konuda ön bilgilerle donanması gerekir, aksi halde işi çoğaltmak ve uzatmak isteyen ustalara da rastlayabilir ve ummadığınız masraflarlada karşılaşabilirsiniz.
Ahşap yatlar ve kayıklar eskiden kalın sargı denilen usulle yapılırdı yani kütükten elde edilen kaplama ağacı eğimine göre kesilir en zayiatsız haliyle yatın kaplaması yapılırdı, bu usul hem zaman alıyor hem de tamir gerektiğinde aynı genişlikte sargı tahtaları bulunamıyor, tamir kaplamasında kılcık tabir edilen küçük parçalarla kapatılmak zorunda kalınıyordu. Daha sonraları 15 cm genişliğindeki latalarla kaplanmaya başlandı ahşap yatlar bu şekilde ağacı kısmen esneterek eğik yerlere çakabiliyor ve zaiyat azaltılıyordu. Sargı sırasında usta zaten ileride yeniden çivilenmesi gereğini düşünerek latayı postalara belirli aralıklarla uygun şekilde çiviliyordu. Zaten bugün yüzebilen ahşap yatların büyük kısmı bu teknik ile yapılmıştır.
Zamanla hava şartlarından, ağacın özelliğinden ve özellikle tatlı suyun etkisi ile ahşap özelliğini kaybeder. özellikle yağmur suyu ve çiğ suyu ahşabın çürümesi için en önemli etkendir ahşabı uzun süre korumak için deniz suyu ile yıkamak çok önemlidir. Bu şekilde çürümeye yüz tutmuş ahşap bölümlerin değişmesi gerekir.
Ahşap yatların çivilenme zamanı nın vardır. zamanla denizdeki statik elektriklenme sebebi ile oluşan korozyon çivileri ya baş taraflarından yada bedenlerinden korozyon ve pas nedeni ile çürütür bu şekilde ya çivinin etkisi kalmaz yada en ufak dirençte kopar. kimse bu durumun ağır denizlerde boğuşurken olmasını istemez. ayrıca yanımıza zaman zaman yanaşan yatların korozyon etkisine göre ki bunlar saç yatlar yada altı bakır kaplı yatlar olabilir, geçmişte teknelerin altları kekamoz ve midyeye karşı bakırla kaplanırdı bu gibi durumlarda uzun süreli bu tür teknelerin yanında duran yatların çivilerinin eridiği zayıfladığı hatta postadan kesildiği görülmüştür, bu durum eski kaptan ve tersaneciler tarafından iyi bilinir.
Bunu anlamanın yolu yat karaya alındıktan sonra bir süre bekletilerek kuruması beklenir bu kurumayı hızlandırmanın en kolay yoluda omurganın kaplama tahtaları ile birleştiği ilk sıradan havalandırma tahtaları açmaktır(Aşoz kaplaması) bu şekilde zaten omurganın üstündeki ve teknenin karinasında birikmiş olan pisliklerinde temzilenmesi sağlanır. Bir başka usulde yatın karaya alınışından bir müddet sonra altının yakılarak kurutulmaya çalışılmasıdır. Mantık olarak yanlış görünsede bu usülde eğer kaplama ağaçlarına kurt dokunmuş ise onlarında öldürülmeleri sağlanır. Yakmanın bir başka faydasıda kararan kaplama ağaçlarına kurdun dokunmamasıdır bu nedenle ahşap yatların birkaç yılda bir yakılarak altlarının kontrol edilmesinde büyük yarar vardır. kuruyan yatın alt tarafına daha sonra bir kalafat tokmağı ile sukra başları ve posta üstlerine orta kuvvette vurulur eğer kesilmiş yada postadan oynamış çiviler varsa o bölgeler diğerlerin den daha pot bir ses verir, bunu yat sahibi kendisi anlamalıdır zaten yatın yaşı da bu konuda size bilgi verir, ayrıca yatınızı karaya alırken yada denize indirirken oluşan boya çatlakları da çivileme zamanın geldiğinin habercisidir. Ahşap yatlar öyle her zaman karaya alındığında çivilenmezler bunun için en az 10 yıl geçmelidir aksi halde 10 yıl sonra tahtada çivileyecek yer bulamazsınız yada içten postayı zedeleyerek çürümesine sebep olursunuz. Eğer gerçekten çivilemeye ihtiyaç duyuluyorsa tabii 10 sene sonra . Enik tabir ettiğimiz kaplama tahtasının çürük kısımlarını değiştirirken çivileri de söküyoruz ya! Bu çivilere bakarak ne kadar korozyona uğradıklarını anlayabilirsiniz. Sonra işte o pot yapan yerleri veya gerekiyorsa tüm tahtaları yeniden çivileyebilirsiniz bu işlem bittikten sonra çiviler gereği şekilde zımbalanır ağaca gömülür ki rende yada zımpara yapılırken rendeye zarar vermesin yada zımpara ile çivi başları kesilmesin.
Bu işlem yapılırken size bir kaptan arkadaşımdan aldığım kolaylık bilgisini aktarayım, bildiğiniz gibi çivileme sırasında çiviyi her doğrultuda aşağıdan yukarıya kullandığınız için çivinin çakılırken eğilmesine ve tahtanın zedelenmesine sebep oluyoruz bu yüzden bu kaptanımız bir sistem geliştirmiş ve bizim hilti diye bildiğimiz darbeli matkabın ucuna çivi başının 5 yada 6 mm girebileceği kadar bir oyuk yapılıyor çivi bu oyuğa konularak kısa darbelerle çakmaya başlıyor ne çivi eğiliyor nede tahta zarar görüyor üstelik yorulmadan.
Ahşap teknelerin çivileme işlemi kalafatları kadar önemlidir en doğrusu bu işi bilenler tarafından yapılmasıdır ehli olmayan kişilerin yaptığı çivileme teknenin ömrünü uzatmaz aksine azaltır.