Ecdat yadigarı çektirmeler mavnalar
ECDAT YADİGARI ÇEKTİRMELER VE MAVNALAR
Dünya da denizcilik literatürüne giren iki Türk gemisinden biri Çektirme diğeri Mavnadır. hem osmanlı armadasının ihtiyaclarını karşılamak hemde yük taşımak amacı ile yapılmış olan bu sağlamlık ve güç timsali tekneler savaş gemisi olarak yıllarca Osmanlının hatta son zamanlarda cumhuriyet Türkiye sine kadar hizmet etmişlerdir.
Yapım teknikleri ve kullanılan ağaçların dayanıklılığı ile yıllarca balık sebze ve meyve ve eşya taşıdığı gibi son zamanlara kadar Marmara adasından mermer bloklar taşımış ve bazıları da kum motoru olarak kullanılmışlardır yapıları gereği yük taşımak için geniş ve sallı olarak yapılan bu gemiler aynı zamanda sığ sulara girebilmek içinde az krozlu yapılırdı daha fazla yük alarak kıyıya yakın iskele yada kumsala yanaşmak için altları neredeyse düz sayılabilecek kadar az krozlu idiler ancak yük aldıkça daha çok oturarak daha dengeli hale gelirlerdi. Hatta bu aldıkları aşırı yük nedeni ile omurgaları baş ve kıç tarafından aşağı düşer vasatta yukarı çekilirdi.
Ekleme parampetine kadar yük alarak yelkenle de gidebilen bu takalar ın başka bir örneği bulunmuyor denize olan yatkınlıklarını ve bizim tabirimizle denizciliklerini örnek olarak başka teknelerde görmek mümkün değildir. Benzerine yakınını yapan ülkelerden olan Norveç bu tipi markalaştırmış ve adına colin archer diyerek dünyanın bilinen markası haline getirmiştir.ve bu ad altında okyanus geçen yatlar üretmektedir.
Maalesef bizde bu ecdat yadigarı gemileri ustası bile kalmadığı halde korumayı bile beceremiyoruz
bunların baş ve kıç taraflarının birbirinin benzeri olanları na çektirme dendiği gibi aynı formada yapıldıkları halde sadece kepçe altından yukarı
doğru kıç tarafları bir üçgen gibi bağlanmış olanlarına da mavna denirdi her ikisi de aşırma praçera yelken kullanır bu şekilde de yük taşırlardı. şimdi maalesef örneklerini çürümeye bıraktığımız bu ecdat yadigarı tekneler
İnşaalah kaybolmadan evvel müzedeki yerlerini alırlar yada bulundukları limanlarda müze haline getirilerek hem ecdadımızın medarı iftiharı olarak saklanır hem de ilkel marangoz aletleri ile yapılan bu muhteşem eserler gelecek nesillere de Türk ve Osmanlı denizciliğinin nadide örnekleri olarak geleceğe intikal etmesi için muhafaza edilir.
Bildiğimiz kadarı ile bunlardan bir tanesi Fethiye de iskeleye bağlı olarak durmaktadır üstüne sonradan yapılan turistik ilavelerle pek bir şeye benzemeyen bu biçare gemi çürümeye terkedilmiş ve sahibinin de çaresizliği ile bakıma muhtaç vaziyette belki de devlet yada belediyenin ihtimamını bekliyor.
bir diğeri bakımlı vazıyette turist taşımacılında Galantus adı ile mavi yolculuk için kullanılıyor şimdilik durumu iyi ama yıllardır üzerinde bulunan Mehmet kaptanın ve personelinin aşırı dikkatleri ile çok zor da olsa bu yadigarı kolluyor ve bakımını yapıyorlar belki de o eski çektirmelerinin en iyi durumda olanı budur.
Bir başkası şimdi hala orda mı bilinmez ama Manavgat ta deniz kıyısına bir daha denize indirilmemek üzere denizden bile uzakta karaya çekilmişti belki de ofis yerine kullanmak için. umarım bu nadide örnek korunuyordur
Yine bu örneklerin iki tanesi şu anda Antalya kemer bölgesinde günübirlik turist taşımacılığında kullanılıyor bunların her ikisinin de parampet leri kesilerek yat şekli verilmiş ve turistlerin çok ilgisini çeken gemiler ancak üzerindeki arma ve donam yürekler acısı biraz yelkenden anlayan birinin bile anlayabileceği çok kötü bir arma ile sadece süs amacı için kullanmak üzere yapılmış ve bu ecdat yadigarı teknelere yakışmıyor. ancak çalıştıkları için şükürler olsun ki bakımları da yapılıyor
Bir başkası hemen Antalya sahil güvenlik komutanlığının karşısında batmıştı ve yıllar oldu muhtemelen çürümüştür su anda Antalya çelebi marinanın karşısında
Bu örneklerden bazıları da İstanbul Marmara adasında yada Karadeniz de olabilir
En son bildiğimiz örnek ve en son yapılan çektirme yat için yapılmış olan Naturland e ait olan çektirme görünüşlü yattır bu yatın sahibini ecdadın mirasına sahip çıktığı için kutluyor ve minnetlerimizi sunuyoruz umarım uzun yıllar yatının keyfini çıkarır.
Bir başka bildiğimizde İskenderun lu bir armatörün sahip olduğu yat haline getirilmiş ve bakımı da güzel yapılmış bir çektirme idi adı da muhtemelen Cuma oğulları olmalı ancak son yıllarda akıbetini bilmiyorum. Umarım korunuyor ve bakımı yapılıyordur
Bir başkası kaptan Selahattin adındaki turizme yıllarca hizmet etmiş olan bodrumdaki yalı çiftlikte bir daha inmemek üzere karaya çekilerek kaderine terk edilmiş durumdadır.
Fethiye de atıl durumda ki bir başka çektirmede geçmişte turist taşımacılığı yapan yabani isimli yata çevrilmiş bir çektirmedir üstünde yapılan tüm değişimlere rağmen hala bütün güzelliğini muhafaza ediyor o yakıcı güneşin ve hava değişimlerinin yıpratıcı etkisine rağmen Fethiye karagözlerde tersanelerin önünde demirli halde bekletiliyor. Bildiğim kadarı ile alt bakımı yapılmış ve korunmalı haldedir ancak yağmur ve ağır nem sebebi ile çürümeye ve bozulmaya başlamıştır.
Bütün bu çektirme ve mavnalar hakkında yazdıklarımızı Türk denizciliğine hizmet etmiş ve yıllarca o ağır işleri meslekleri adına yapmış olan ustalarımızı ve bu eski yük gemilerimizi anmak ve kollamak içindir yeni nesillere örnek olmaları ve belki de şimdi olduklarından çok daha fazla denizci olduklarını anlatmak ve toplum özgüvenine katkıda bulunmak ve yeni neslin dünya denizciliğinde nerede olduğumuzu ve daha neler yapabileceğimizi anlatmak içindir. bu yelkenlilerle atalarımızın yıllarca Akdeniz de yük taşıdığı gemilerdir.
Ben bu ülkenin yeniden piri reisler Barbaroslar Turgut reisler ve leventler yetiştirecek dinamikleri olduğuna inananlardanım elimizde hali hazırda yetişmiş bulunan denizci ve kaptanlarımızın dünyanın her denizinde rahatlıkla kaptanlık yapabileceklerine inanıyor ve ülkemizin de beyaz listeye çıkarak tüm dünya ülkelerinin saygınlığını kazanmasını umut ediyorum.
Ecdadımızın bu sanat miraslarına sahip çıkarak korunmasını sağlamak denizcilerin ve deniz severlerin üstüne borçtur herkesinyapabileceği birşeyler vardır az bile olsa deniz ile ilişkisi olan her sahil insanının hiç olmazsa bu konuyu dile getirmesini umuyoruz.
kaptan yavuz dogru söylersin..geçmisini bilmeyen geleceginide bilmez ..ama dönem o dönem degil motoryat ve amerikan bayrak dönemi…aldınmı MCA..en büyük kaptan..en büyük denizci olursun taban 4 bin ero..kim dinler istralya tellerini diregi yelkeni..cektirmeyi magnayı..kadırgayı..patron arkada keyif çatarken kaptan yanlardaköse kapmaca oynuyor..galantus gecen kış mersinde yandı kül oldu..yabaninin suyunu ibo basıyor batmasın diye feymi baba karadan denize inemiyo tersane parasının kalanının ödenmesi için..velhasıl denizin gururu kalmadı denizcininde onuru..sürünüyoruz..acentar dersen üç maymun duymadım görmedim konuşmadım..tek söyledikleri vallaha para kazanmıyom ..yalancıyı dilenci öpsün..ehliyetsiz kaptan zeki…
O gemide bir zaman babalarımız vardı, amcalarımız,abilerimiz vardı. O slueti ufukta görmek için az mı kıyılarda bekledik….
Seferden sefere, ya üç, ya beş ayda bir gelip geçerken demir attılar açıkta.Ve bir gün gittikleri seferden bir daha dönmediler.. yüreğimizi, özlemlerimizi, çocukluğumuzu alıp gittiler. Artık o gemiler bu kıyılardan geçmiyor..Yıllar varki hiç bir limanda onları gören yok. Şimdi el yordamıyla onlardan kalmış bir anı bir fotoğraf arıyoruz.Yavuz Kaptana verdiği bilgiler için teşiekkür ediyorum.
Nerede o günler…..Tekirdağdan karpuz getiren…25 tonluk ufak taka….6 beygir tek silindirli, ağır motor…..100 tonluk göbeği yük dolu muazzam çektirme…..köprünün altından direk indirerek, daracık yerden geçiyor….motoru yorgun yürek…bom, bom,bom, bom…taaa kabz-ı malın ardiyesine kadar….ufak kara römorkörün ardında üç mavna….O da baca kırmış…fosur fosur …..Yenikapı açıklarındaki eski moda şilepten sandık çekiyor….Ağır salapuryada boğaz tokluğuna avuç patlatan hamlacı….Bunları az mı seyrettik…imrene imrene! Hatırlaması bile büyük bir zevk….Eline sağlık, Yavuz kaptanım! gene yaz…hem de fotograf koy! Selamlar!